Dlaczego chomiki tak uwielbiają kołowrotek?

Cześć, tu Koko! 🎡 Skoro cała ta strona kręci się wokół mojego kołowrotka, wypada w końcu odpowiedzieć na pytanie, które pewnie nieraz przyszło Wam do głowy: dlaczego ja właściwie tak chętnie biegam w kółko? Czy to nie znudzony chomik, który nie ma nic lepszego do roboty?

Mam dla Was dobrą wiadomość - nauka jest po mojej stronie.

Stary zarzut: „to tylko nuda klatki“

Przez lata pojawiał się argument, że bieganie w kołowrotku to artefakt niewoli - czyli dziwne, powtarzalne zachowanie, które zwierzę wykształca z nudów albo stresu w ciasnej klatce. Brzmi logicznie, prawda? Gdyby tak było, dzikie zwierzę nigdy nie tknęłoby kołowrotka.

I właśnie to ktoś postanowił sprawdzić.

Eksperyment, który postawił kołowrotek… w lesie

Holenderska badaczka Johanna Meijer wraz z Yurim Robbersem zrobili coś genialnie prostego. Wystawili kołowrotki na zewnątrz - w miejskim zieleńcu oraz w wydmach niedostępnych dla ludzi - i przez ponad trzy lata nagrywali kamerą, co się dzieje. Wyniki opublikowali w 2014 roku w prestiżowym Proceedings of the Royal Society B.

A działo się sporo. Naukowcy zarejestrowali ponad 200 000 wizyt zwierząt i przeanalizowali ponad 12 000 klipów wideo. Okazało się, że dzikie myszy same, z własnej woli, wskakiwały na kołowrotek i biegały - często tak długo, jak ich klatkowi kuzyni.

Najważniejszy szczegół: brak nagrody

Ktoś mógłby powiedzieć: „pewnie zwabiło je jedzenie“. I owszem, na początku badacze wykładali przy kołowrotku przysmaki, żeby przyciągnąć zwierzęta. Ale kluczowe jest to, że bieganie nie ustało, gdy jedzenie zniknęło. Zwierzęta kręciły kółka dalej - bez żadnej nagrody z zewnątrz. To mocno sugeruje, że robiły to dla samej przyjemności ruchu.

Skoro dzika mysz, która ma do dyspozycji całą łąkę, i tak wybiera bieg w kółko - to znaczy, że kołowrotek odpowiada na jakąś naturalną potrzebę, a nie jest tylko więzienną rozrywką.

A nie chodziło wyłącznie o myszy - choć to właśnie one odpowiadały za jakieś 88% całego biegania. Na kołowrotku przyłapano też ryjówki, szczury, żaby, a nawet ślimaki nagie (ślizgi). Z analizy wypadły w zasadzie tylko ślimaki skorupowe - jako jedyne obracały koło chaotycznie, bez wyraźnego kierunku. Ślizgi za to sunęły całkiem porządnie, w jedną stronę, więc badacze policzyli je jak każdego innego biegacza 🐌.

Ale nauka dorzuca ważne „ale“

Byłoby nie fair z mojej strony (a tu, w Dzienniku, gramy uczciwie), gdybym na tym poprzestał. Kilka lat po eksperymencie Meijer inni badacze - Georgia Mason i Hanno Würbel - przypomnieli prostą prawdę: to, że jakieś zachowanie zdarza się na wolności, nie znaczy jeszcze, że w klatce jest zawsze zdrowe. Zachowania problematyczne często wyrastają z tych całkiem normalnych.

Ich wniosek jest taki, że bieganie w kółku ma kilka twarzy. Najczęściej to zwykły, zdrowy ruch i frajda. Ale w kiepskich warunkach - ciasna, pusta klatka, hałas, zapach drapieżnika, brak miejsca do kopania - ten sam bieg potrafi zamienić się w sposób radzenia sobie ze stresem, jakby chomik wciąż próbował gdzieś uciec. Naukowcy zauważyli wręcz, że w ubogich klatkach zwierzęta kręcą kołem intensywniej niż w tych bogato urządzonych.

Dlatego sam kołowrotek to nie wszystko. Zdrowe bieganie zaczyna się od dobrego domu: dużej klatki, grubej warstwy podłoża do kopania tuneli i koła w odpowiednim rozmiarze. Wtedy bieg jest tym, czym być powinien - radością, a nie ucieczką.

Co to znaczy dla mnie i dla Was?

To badanie pięknie obala zarzut, że bieganie w kołowrotku jest jedynie objawem życia w klatce. Dla nas, chomików - zwierząt, które w naturze potrafią nocą pokonać spore dystanse w poszukiwaniu jedzenia - kołowrotek to sposób na rozładowanie tej wrodzonej energii biegacza.

To oczywiście nie znaczy, że klatka może być byle jaka - dobry kołowrotek musi mieć odpowiedni rozmiar, żeby nie wyginał mojego kręgosłupa, a sama klatka powinna być przestronna (o tym piszę osobno). Ale samo bieganie? To czysta chomicza radość.

Więc następnym razem, gdy zobaczycie na żywo, jak nakręcam kolejne kilometry, wiedzcie, że to nie nuda. To ja, robiący dokładnie to, co chomiki kochają najbardziej. 🐹💨